O始rta Osiyo cho始l toshbaqasi O'zbekiston “Qizil kitobi”ning 5-nashriga kiritildi. Cho始l toshbaqasi mamlakatimiz hududining barcha tekislik qismlarida (qo始zg始aluvchan qumlardan tashqari) tarqalgan. Mustahkamlashgan qumlar, sertuproq cho始llar yashaydi. Tog始da dengiz sathidan 1300 metr balandlikkacha ko始tariladi. Ba始zan vodiydagi siyrak maysali dashtlar va qishloq xo始jaligi yerlari (shudgor, poliz va dalalar) ga kiradi.
Cho始l toshbaqasi kunduz paytlari faol hayot kechiradi. Iyun褜 oyida yozgi uyqusi keyinchalik qishki uyquga ulanib ketadi. Uzunligi 1-2 metr bo始lgan in qaziydi. Mart oyida uyg始onadi va bir necha kundan so始ng juftlashadi. 袗prel褜 oyidan iyun褜 oyigacha 2-3 marta 2-6 tadan tuxum qo始yadi. 80-110 kundan so始ng tuxumdan yorib chiqqan toshbaqachalar qishlash uchun tuproq ostida qoladi. Faqatgina keyingi yilning bahorida yer yuzasiga chiqadi. Hayotining o始ninchi yilida jinsiy voyaga yetadi. Efemer o始simliklar, ko始p yillik o始t va butalar bilan oziqlanadi. Xususiy parvarishxonalarda muvaffaqiyatli ko始paytirish mumkin.
Hozirda cho始l toshbaqasi Qizilqum, Surxon, Nurota davlat qo始riqxonalarida va “Jayron” ekomarkazida muhofaza ostiga olingan. Eksport uchun yovvoyi toshbaqalarni ovlash va tuxumini terish taqiqlanishi zarur. Turning yashash joylarida muhofazasini kuchaytirish, bahorgi davrda chorva mollari o始tlatilishi nazorat ostiga olinishi lozim.
